نقش نقشه‌برداری کاداستر در صیانت از حقوق بیت‌‌المال در اراضی و منابع طبیعی در پرتو اصل حقوق عمومی

نقش نقشه‌برداری کاداستر در صیانت از حقوق بیت‌‌المال در اراضی و منابع طبیعی در پرتو اصل حقوق عمومی[1]

 

کاداستر در لغت به‌معنای سرانه، دفتر یادداشت و خط به خط آمده است. پایه‌گذار یک سیستم جامع کاداستر در جهان، کشور فرانسه است که طلایه‌دار نمونه‌های جدیدکاداستر به‌شمار می‌رود و حسب اطلاعات به‌دست آمده از عملیات کاداستر، مشخص گردید به‌عنوان پایه سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی استفاده می‌شوند که در ارزیابی و مدیریت ایجاد زیرساخت‌ها کاربرد دارند. نظام کاداستر بر پایه اصول مهندسی و جغرافیایی و ترکیب آن با حقوق ثبت بنا نهاده شده و هدف عمده و اصلی آن تعیین حدود املاک و تشخیص مالکین و حقوق آن‌ها است به نحوی که درصد اشتباه را به‌نحو چشم‌گیری کاهش می‌دهد. با بررسی روند اجرای کاداستر و هزینه انجام شده و نتایج به‌دست آمده به‌راحتی می‌توان به نقش توسعه این سیستم در‌ آینده کشور با محوریت مالکیت و تثبیت آن و مبحث کلان محوریت زمین آگاه شد برآورده‌ها نشان داده که اجرای یک سیستم پویای کاداستر هشت برابر، بازده مالی و ریالی در مقابل هزینه انجام شده دارد و این موضوع نشان‌دهنده نقش سیستم کاداستر در توسعه کشور می‌باشد و لزوم تسریع و سرمایه‌گذاری برای انجام ‌آن می‌باشد. مدیریت کاداستر، یک امر اجرایی بوده و در صلاحیت قوه مجریه قرار دارد. مهم‌ترین دلیل تشکیل نهاد مدیریت کاداستر در قوه مجریه به اصل تفکیک قوا و تقسیم وظایف اداری برمی‌گردد چراکه تمام مراحل آن از قبیل آموزش، مطالعه، نقشه‌برداری، تفکیک و بهره‌مندی زمین و تعیین کاربری آن و نهایتاً ثبت آن‌، جزو امور اجرایی تخصصی است که به لحاظ ماهیتی در صلاحیت وزارت‌خانه‌های مرتبطی مانند مسکن و شهرسازی، منابع طبیعی قرار می‌گیرد. همچنین برخلاف اکثر کشورها، سیستم کاداستر ایران بیشتر به کاداستر ثبتی تمرکز دارد که اداره کل کاداستر سازمان ثبت اسناد و املاک، متولی آن است.

واژگان کلیدی: کاداستر، جرائم ثبتی، پیش‌گیری جرائم ثبتی، جرم، جعل اسناد.

 

1- باتوجه به استفاده از ابزارها و فن‌آوری‌های جدید در کاداستر و تحول در سامانه‌های ذخیره‌سازی و انتقال اطلاعات باید گفت عنوان ثبت نوین برازنده کاداستر می‌باشد. اجرای کاداستر هزینه‌های زیادی را بر دولت بار می‌کند؛ بنابراین دولت باید مطمئن شود که با اجرای کاداستر منافع بیشتری حاصل خواهد شد. یک دید کلی نشان خواهد داد که اجرای کاداستر می‌تواند به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بر کاهش هزینه‌های دولت نقش داشته باشد و همچنین یکی از زمینه‌های تأثیر کاداستر کاهش دعاوی دادگستری است.

2- در بسیاری از کشورها، به‌ویژه کشورهای در حال توسعه، تجارب عملی اندکی درمورد روش‌های جدید نقشه‌برداری کاداستر و سیستم‌های کاداستر وثبت زمین وجود دارد. دهه‌های اخیر شاهد تکامل بسیار سریع و فتوگرامتری، ابزار و دستگاه‌ها، روش‌های الکترونیک نقشه‌برداری، پردازش رقومی داده‌ها و نظایر آن‌ها بوده است، روند رشد و پیشرفت در زمینه رکوردهای کاداستر و ثبت زمین شتاب کندتری داشته، لیکن در حال حاضر کامپیوتری کردن کارها موجب دگرگونی شده است.

3- با یک بررسی ساده و ‌آماری از روند اجرای کاداستر و هزینه انجام شده و نتایج به‌دست آمده به‌راحتی می‌توان به نقش توسعه این سیستم در آینده کشور با محوریت مالکیت و تثبیت آن و مبحث کلان محوریت زمین ‌آگاه شد و برآوردهای آماری در دنیا نشان داده است که اجرای یک سیستم پویای کاداستر 8 برابر بازده مالی و ریالی در مقابل هزینه انجام شده دارد و این موضوع نشان‌دهنده نقش سیستم کاداستر در توسعه کشور می‌باشد و لزوم تسریع و سرمایه‌گذاری برای انجام آن می‌باشد یا به‌عبارتی دیگر هر لحظه درنگ در اجرای این سیستم خسارات مالی سنگینی به دولت و ملت تحمیل خواهد کرد که این امر باعث عقب‌‌افتادگی و عدم توسعه کشور خواهد شد. همچنین طرح کاداستر ایران از تاریخ 1368 (بعد از انقلاب اسلامی) شروع شده و در سال 1374 کار خود را ‌آغاز کرده است. 4- باتوجه به ویژگی و امتیازات خاص نقشه‌های کاداستر، می‌تواند از تضییع حقوق بیت‌المال، زمین‌خواری وایجاد حقوق ارتفاقی ناصحیح جلوگیری به‌عمل آورد، با عنایت به ماده 156 قانون ثبت اسناد و املاک، سازمان ثبت می‌بایست به‌موجب مقررات موجود، به‌منظور تشخیص حدود و موقعیت املاک واقع در شهرها و حومه، اقدام به تهیه نقشه‌های کاداستری نماید همچنین با استفاده از ظرفیت‌های مقرر در قانون ثبت و آیین‌نامه‌ اجرای مفاد اسناد رسمی، هر ذی‌نفعی می‌تواند بدواً اعتراض خود را به رئیس ثبت محل جهت اصلاح نقشه‌های کاداستری اعلام نماید و نهاد ناظر بر واحدهای ثبتی،‌ هیئت نظارت و شورای عالی ثبت می‌باشد.

5- کاداستری که خوب و بی‌نقص اجرا شود زمین و محدوده آن را مشخص و تضمین می‌کند؛ اختلاف اراضی را کاهش می‌دهد، مالیت بر اراضی را تقویت می‌کند، منابع زمین را حفاظت می‌کند، طرح‌های بهینه‌سازی کردن شهرها و محیط زیست و توسعه زیرساخت‌ها را بررسی می‌کند. امروزه مهم‌ترین وظیفه کاداستر حمایت از توسعه قابل تداوم است. کاداستر یک ضرورت فوری به جهت راهنمایی سازمان‌های دولتی و غیر دولتی است تا کارهایشان را به‌درستی انجام دهند. کاداستر را می‌توان منشوری قلمداد کرد که به بررسی اسناد چشم‌انداز و سیاست‌های شهرنشینی، کمبود غذا، تغییرات آب و هوایی، رشد اقتصادی و یا راهی برای صلاحیت امنیت در تصرف قانونی زمین و توسعه مداوم می‌پردازد.

 6- مدیریت کاداستر، یک امر اجرایی بوده و در صلاحیت قوه مجریه قرار دارد. مهم‌ترین دلیل تشکیل مدیریت کاداستر در قوه مجریه به اصل تفکیک قوا و تقسیم وظایف اداری برمی‌گردد چراکه تمام مراحل آ ن از قبیل ‌آموزش، مطالعه، نقشه‌برداری، تفکیک و پهنه‌بندی زمین و تعیین کاربری آن و نهایتاً ثبت آن، جزو امور اجرایی تخصصی است که به لحاظ ماهیتی در صلاحیت وزارت‌خانه‌های مرتبطی مانند مسکن و شهرسازی، منابع طبیعی قرار می‌گیرد.

 7- برخلاف اکثر کشورها، سیستم کاداستر ایران بیشتر به کاداستر ثبتی تمرکز دارد که اداره کل کاداستر سازمان ثبت اسناد و املاک، متولی آن است. از این‌رو به انواع دیگر کاداستر و نحوه مدیریت آن‌ها مانند کاداستر کشاورزی و منابع طبیعی، کاداستر سیاسی و مالیاتی توجهی به‌عنوان پیشنهاد در این تحقیق می‌توان بیان نمود می‌بایست ضمن اجرای دقیق و جامع کاداستر در فواصل مکانی دور و همچنین تصویب مقررات منظم و یکپارچه مرتبط با روند بهره‌برداری از نقشه‌های کاداستر و متعاقب آن مکانیزه‌سازی اطلاعات ثبتی و ملکی اشخاص، بتوان از این سرمایه ملی به‌نحو مطلوب و در راستای منافع اشخاص بهره‌برداری نمود. همچنین با اجرای دقیق‌تر در نقاط دورافتاده و یکسان‌سازی در سامانه‌های ثبتی، می‌توان از زمین‌خواری‌های منابع طبیعی و ملی جلوگیری نمود.

 

[1]. علیزاده، جواد، عضو هیئت‌علمی گروه حقوق، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، دماوند، ایران؛ مؤمن، فرحناز، کارشناسی ارشد حقوق عمومی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش