ماهیت عمق و فضای محاذی زمین از حیث «عینیت»، «حق» و «منفعت»

ماهیت عمق و فضای محاذی زمین از حیث «عینیت»، «حق» و «منفعت»[1]

فراهم شدن شرایط برای قدرت بهره‌برداری بیشتر در عمق و فضای محاذی زمین، زمینه را برای طرح سؤالاتی در مورد مالکیت شرعی فراهم کرده است. از جملة مهم‌ترین این سؤالات، این است که ‌آیا می‌توان در قالب عقود یا ایقاعات، عمق و فضای محاذیِ زمین را مستقل از سطح ‌آن، به غیر انتقال داد یا خیر؟ مقاله حاضر، تلاش می‌کند پاسخی بیابد که در چارچوب موازین فقهی، چگونگی انتقال را در قالب اعمال حقوقی که عین بودن، شرط معوّض بودن در آن‌ها است، مشخص نماید.

در این راستا، با توجه به این‌که غالب اعمال حقوقی به‌گونه‌ای است که عینیت‌داشتن، شرط معوّض بودن در ‌آن‌ها است (مانند خرید و فروش و اجاره)، ماهیت عمق و فضای محاذی زمین از حیث «عینیت»، «حق» و «منفعت» بررسی شده و در نهایت عین‌بودنِ‌آن پذیرفته شده و همچنین حق و منفعت بودنش ردّ شده است. در نتیجه عمق و فضای محاذی زمین می‌تواند به‌نحو مستقل در آن دسته از معاملاتی که بنابر موازین فقهی شرط مبیع، عین بودن است و عینیت در آن دخالت دارد (مانند بیع، اجاره و وقف) مورد نقل‌و‌انتقال قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها: ماهیت عمق، فضای محاذی، عین، حقع، منفعت، زمین.

 

نظر به این‌که در غالب معاملات مرسوم مانند خریدوفروش، اجاره و مانند آن‌، نسبت به عمق و فضای محاذی زمین، شرط معوض، عینیت آن است، پس از بررسی ماهیت عمق و فضای محاذی زمین از حیث «عینیت»، «حق» و«منفعت» درنهایت عین بودن آن پذیرفته می‌شود و حق و منفعت‌بودنش ردّ گردید و درنتیجه از این نوشتار، معلوم می‌شود که عمق و فضای محاذی زمین بالفعل «عینیت حکمی» داشته و با تعیین حدود، تعیّن‌یافته و «عین» است و این امر مطابق عملکرد و بنای عقلاء است و از شارع نیز منعی برای این بنای مذکور ذکر نشده است.

همچنین واژه «عین» نیز دارای حقیقت شرعیه نیست، علاوه بر ‌آن‌که عین دانستن آن با تحلیل‌ها و برداشت‌های ارائه‌شده از اصطلاحات فقهی تعارض ندارد؛ بلکه قابل انطباق است؛ بنابراین عمق و فضای محاذی زمین می‌تواند به شکل مستقل در آن دسته از معاملاتی که از نظر فقهی شرط مبیع، عین بودن است و عینیت در آن دخالت دارد؛ مانند بیع، اجاره، وقف مورد نقل‌وانتقال قرار گیرد.

 

[1]. آهنگران، محمدرسول، استاد دانشگاه تهران پردیس فارابی- قم- ایران، (نویسنده مسئول)؛ رضانژاد، لقمان، پژوهشگر حوزه علمیه قم- ایران.

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش