بررسی رفتار سرمایه‌گذاران در انتخاب پرتفوی سهام (رویکرد مالی کلاسیک یا رویکرد مالی رفتار)

بررسی رفتار سرمایه‌گذاران در انتخاب پرتفوی سهام

(رویکرد مالی کلاسیک یا رویکرد مالی رفتار)[1]

رفتار سرمایه‌گذاران به‌عنوان کسانی که دارای رفتارهای عقلایی می‌باشند به‌ دنبال بهینه‌سازی سود، همه‌چیزدان و بی‌نهایت منطقی می‌باشند؛ در دنیای واقعی به‌سختی قابل درک و فهم می‌باشد. حتی با فرض این‌که سرمایه‌گذاران واقف به همه‌چیز هستند، این واقعیت که آن‌ها ممکن است مجبور باشند در فر‌آیندهای جستجوی اطلاعات، تعامل داشته باشند و این‌که ممکن است دارای محدودیت عقلایی باشند، نادیده گرفته شده است. مطالعات انجام شده در کشور جهت تبیین رفتار ذی‌نفعان در بورس اوراق بهادار یا صرفاً مالی کلاسیک و یا صرفاً مالی رفتاری بوده و متغیرهای واسطه‌ای و تعدیل‌گر تأثیرگذار بر این رویکردها مورد بررسی قرار نگرفته‌اند. بنابراین خلاء پژوهش جامعی که سهم هر دو رویکرد را در تصمیم گیری تمامی ذی‌نفعان بورس به‌طور هم‌زمان بررسی کند، احساس گردید. هدف این پژوهش بررسی جایگاه دو رویکرد مالی رفتاری و مالی کلاسیک در نظام تصمیم‌گیری جهت انتخاب پرتفوی سهام مي‌باشد، تا مشخص شود که بازیگران بازار سرمایه بیشتر بر اساس کدامین دیدگاه در این بازار رفتار می‌نمایند.

جامعه آماری این پژوهش کلیه کارگزاران بورس اوراق بهادار، خریداران سهام اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی تحلیل‌گران بازار سرمایه و شرکت‌های سرمایه‌گذاری فعال در بورس می‌باشند. برای آزمون فرضیه‌ها از آمار توصیفی و ‌آزمون ویلکاکسون استفاده گردید. نتایج بررسی‌ها نشان داد که هیچ‌کدام از سه گروه مورد بررسی، پیروی کاملی از رویکرد خاصی نداشته‌‌اند و این در حالی است که رویکرد مالی کلاسیک دارای میانگین بالاتری بوده است.

واژه‌های کلیدی: مالی کلاسیک،‌ مالی رفتاری، سرمایه‌گذاری، بورس اوراق بهادار، تهران.

در این مطالعه‌، فرضیه‌های مطرح شده بر اساس داده‌های گردآوری شده از 354 نفر از سرمایه‌گذاران و تحلیل‌گران، 54 شرکت و صندوق سرمایه‌گذاری، و 51 شرکت کارگزاری طی بهار و تابستان 1394 و با استفاده از دو رویکرد مورد آزمون قرار گرفت. در ابتدا ‌آماره‌های توصیفی ارائه گردید و سپس شش فرضیه اصلی به همراه فرضیه‌های فرعی مطرح شده مورد آزمون قرار گرفتند. نتایج بررسی فرضیه‌ها، به‌طور خلاصه حاکی از این بود که هر سه گروه "سرمایه‌گذاران و تحلیل‌گران"، "شرکت‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری" و "کارگزاران بورس" تمایل بیشتری به مالی کلاسیک نسبت به مالی رفتاری ندارند. این در حالی است که هیچ‌کدام از این سه گروه، پیروی کامل از مالی کلاسیک یا مالی رفتاری ندارند. نتایج بررسی‌ها نشان داد که هیچ‌کدام از سه گروه مورد بررسی، پیروی کاملی از رویکرد خاصی نداشته‌اند و در این در حالی است که رویکرد مالی کلاسیک دارای میانگین بالاتری بوده است.

نتایج بررسی‌های این مطالعه همان‌طوری که پیش‌تر نیز اشاره شد، بیانگر عدم پیروی فعالان بازار سرمایه از رویکردی خاص و متعاقباً پراکندگی روش‌های مورد استفاده بوده است که می‌تواند بیانگر عدم نائل ‌آمدن سرمایه‌گذاران در بورس به پختگی کامل و به نوعی سردرگمی آنان در انتخاب رویکردهای بهینه باشد. این در حالی است که پیروی صرف بسیاری از سرمایه‌گذاران از شایعات اخبار غیر موثق می‌تواند یکی از علل اصلی شرایط جاری باشد. گفتنی است گرچه تمایل پاسخ‌دهندگان به مالی کلاسیک اندکی بیشتر از مالی رفتاری بوده است، اما از آن‌جا که تمایز آن‌ها از لحاظ آماری تأیید نشده است، نمی‌توان نتیجه‌گیری دقیقی در این‌باره انجام داد. گرچه پژوهشی به‌طور مستقیم به بررسی موضوع مطالعه حاضر نپرداخته اما از بین پژوهش‌های صورت گرفته می‌توان مورد مشابهی را استخراج نمود. نتیجه مطالعه حاضر در انطباق با نتیجه مطالعه هانتون (2005) است. هانتون (2005) براساس تئوری بازارهای کارآ به بررسی مالی رفتاری سهام‌داران در بورس سهام شیکاگو در ارتباط با نحوه تصمیم‌گیری آن‌ها درمورد سهام شرکت‌های دارای فناوری بالا پرداخت. براساس نتایج این پژوهش، تصمیم‌گیری سهام‌داران درمورد این گروه از سهام با تئوری‌های موجود در مدیریت مالی هم‌خوانی ندارد و علی‌رغم سود کم و EPS پایین این شرکت‌ها، به‌دلیل انتظارات بالای سهام‌داران از آینده درخشان این شرکت‌ها، تقاضای خرید این گروه از سهام به‌شدت افزایش‌یافته و متغیرهای مالی ضعیف این شرکت‌ها، مانع از خرید سهام آن‌ها نشده است.

یافته‌های آزمون فرضیه‌های اول تا ششم پژوهش نشان می‌دهند که بین سبک تصمیم‌گیری کارگزاران، سرمایه‌گذاران، تحلیل‌گران، شرکت‌ها و صندوق‌‌های سرمایه‌گذاری بورس اوراق بهادار در انتخاب پرتفوی بهینه با سهام رویکرد مالی استاندارد (کلاسیک) یا رویکرد مالی رفتاری رابطه معنی‌داری وجود ندارد که بنابراین به فعلاً بازارسرمایه در بورس اوراق بهادار تهران پیشنهاد می‌شود که با استفاده از تئوری‌های موجود در مدیریت مالی و بررسی دقیق‌تر و علمی‌تر وضعیت بازار، امکان کسب بازدهی بالاتری را برای خود فراهم آورند. توضیح این‌که پیروی بیشتر از هر دو رویکرد مالی رفتاری و مالی کلاسیک خواهد توانست کمک قابل توجهی به انتخاب سهام بهینه به این شرکت‌ها نماید. پیشنهاد می‌شود که با پرهیز از شایعات و اتخاذ تصمیمات تصادفی، رویکردی مشخص و مدون برای سرمایه‌گذاری را در پیش گیرند.

باتوجه به مجموعه نتایج این مطالعه‌، به سازمان بورس اوراق بهادار پیشنهاد می‌شود که در راستای توسعه سرمایه‌گذاری علمی و افزایش دانش مالی سرمایه‌گذاران و فعالان بازار سرمایه، از روش‌های مختلف و قوی‌تر آموزش علمی استفاده نماید تا شاهد اتخاذ رویکردهای هرچه علمی‌تر از گروه‌های فعال در بورس باشیم.

براساس نتایج به‌دست آمده، مشهود است که مبانی پایه‌ای برای هر سه گروه مهم است و  با این حال،‌ تحلیل‌های بنیادین و مالی کلاسیک‌، دارای اهمیت و اولویت بالاتری است. توضیح این‌که در هر سه گروه، تحلیل‌های بنیادین و مالی کلاسیک‌، دارای اهمیت و اولویت‌ بالاتری است. توضیح این‌که در هر سه گروه، تمایل به سمت مالی کلاسیک از رتبه بالاتری برخوردار بوده است. لذا توجه بیشتر به مباحث مالی رفتاری پیشنهاد می‌گردد.

در این مطالعه، به‌منظور بررسی پیروی فعالان بازار سرمایه از رویکردهای مالی رفتاری و مالی کلاسیک، از پرسشنامه استفاده شد و لذا پیشنهاد می‌شود با تدوین مدل‌های ریاضی در مطالعات آتی، موضوع مورد بررسی در این مطالعه مجدداً مورد آزمون قرار گیرد و نتایج مقایسه شوند.

در این پژوهش، فعالان در بورس اوراق بهادار تهران مورد پرسش قرار گرفتند و بنابراین، پیشنهاد می‌شود تا در پژوهش‌های آتی، این موضوع در سطح سایر بورس‌های کشور نیز بررسی گردد.

 

[1]. برآسود، مهدی، دکتری مالی، گروه مهندسی مالی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران (نویسنده مسئول)؛ زمردیان، غلامرضا، استادیار و عضو هیأت گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران.

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش