بررسی تأثیر لحن بدبینانه گزارشگری مالی بر گزارشگری مالی متهورانه حفاظت از حقوق سهام‌داران

بررسی تأثیر لحن بدبینانه گزارشگری مالی بر گزارشگری مالی متهورانه حفاظت از حقوق سهام‌داران[1]

گزارشگری مالی امروزه به‌عنوان یک استراتژی رقابتی در شرکت‌های پذیرفته شده در بازار سرمایه مطرح است که باعث می‌شود اخبار واقعی شرکت به‌موقع و به‌طور جامع و قابل اتکا به ذی‌نفعان انتقال داده شود. وجود حساسیت‌ها در رعایت حقوق ذی‌‌نفعان به‌‌عنوان یک محرک باعث شده تا شکل‌های توسعه‌یافته‌تری از زبان گزارشگری به‌وجود بیاید و این موضوع می‌تواند به ارتقای سطح شفافیت‌های مالی کمک نماید. هدف این پژوهش بررسی تأثیر لحن بدبینانه گزارشگری مالی بر گزارشگری مالی متهورانه با توجه به نقش حفاظت از حقوق سهام‌داران می‌باشد. در این پژوهش که در بازه زمانی 1392 تا 1396 انجام گرفت تعداد 105 شرکت بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار گرفتند. روش آنتروپی شنون به‌عنوان یکی از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره در این پژوهش به‌منظور سنجش حفاظت از حقوق سهام‌داران استفاده شده و آزمون فرضیه‌ها نیز براساس تحلیل رگرسیون صورت پذیرفت. نتایج نشان داد‌، لحن بدبینانه گزارشگری مالی بر گزارشگری مالی متهورانه تأثیر منفی و معناداری دارد. همچنین مشخص شد، حفاظت از حقوق سهام‌داران باعث تشدید تأثیر منفی لحن بدبینانه گزارشگری مالی بر گزارشگری مالی متهورانه می‌شود.

واژگان کلیدی: لحن بدبینانه گزارشگری مالی، گزارشگری مالی متهورانه، حفاظت از حقوق سهام‌داران.

 

سهام‌داران و سایر استفاده‌کنندگان به‌منظور اتخاذ تصمیم‌های مناسب، نیازمند اطلاعات سودمندی هستند، اطلاعاتی که در قالب گزارش‌های مالی شرکت‌ها افشا می‌شود. گزارش‌های عموماً با زبانی گویا باید نگارش و تحریر شود تا دارای مفهومی با اهمیت تصمیم‌گیری باشد، بر این مبنا گزارشگری را می‌توان یک زبان گویا تعریف نمود (پاتیل و پِدرینی، 2015). اما به‌طور تخصصی محققانی همچون تِتلاک و همکاران (2008) و ریلِی و همکاران (2014) به موضوع زبان گزارشگری در قالب مفاهیم همچون لحن گزارشگری‌، قابلیت خوانایی و مفاهیم مشابه اشاره نمودند. براین اساس ریِلی و همکاران (2014‌) فهم گزارشگری را مبتنی بر لحن به‌کاررفته در افشای آن بیان می‌کند و وجود نمادها را عاملی برای تحلیل تلقی می‌نماید. این نمادها یا علامت‌های لغوی زبان، واحدهای معنی‌دار یا واژگان قابل تشخیص در یک زبان هستند که دارای بار معنایی و مفهومی به ذی‌نفعان می‌باشند. از سوی دیگر، این نمادها، موضوعات زبان‌شناسی هستند که برای نشان دادن مفاهیم خاص و انتقال آن به ذی‌نفعان به‌کار برده می‌شوند که بر اساس دیدگاه‌های محققانی همچون هارت (2000)؛ شلِنکِر (1980) و بوئِن و همکاران (2005) و بسیاری از محققان دیگر‌، لحن به دو مورد خوش‌بینانه و بدبینانه تفکیک می‌شود. با توجه به توضیح‌های داده شده، هدف این پژوهش بررسی تأثیر لحن بدبینانه گزارشگری مالی بر گزارشگری مالی متهورانه با توجه به نقش تعدیل‌کننده حفاظت از حقوق سهام‌داران می‌باشد. براساس نتیجه اول پژوهش باید بیان نمود، لحن بدبینانه بر گزارشگری مالی متهورانه تأثیر منفی و معناداری دارد، چراکه براساس ویژگی‌های لحن بدبینانه شرکت به دور از هرگونه ایجاد هیجان و انگیزش کاذبی در بازار سرمایه و سرمایه‌گذاران و سهام‌دارن تلاش دارد تا ضمن بیان واقعیت‌های عملکردی برای سهام‌دارن، تصویری شفافی برای ذی‌‌نفعان خود ایجاد نمایند، این موضوع باعث می‌شود سطح گزارشگری مالی متهورانه کاهش یابد و شرکت صرفاً اقدام به ارائه اخبار خوب به بازار سرمایه ننماید، بلکه با بیان واقعیت‌ها و نه الزاماً به‌کارگیری رویکردهای محافظه‌کارانه، اقدام به ارائه گزارش‌های خود نماید، گزارش‌هایی که به مرور می‌تواند مسیر خود را برای ایجاد ارزش بیشتر برای شرکت هموار سازد و وجهة شرکت را در بازار سرمایه به‌خصوص در یک بازار رقابتی قابل اطمینان و اعتمادتر به تصویر بکشد. به عبارت دیگر وجود لحن بدبینانه که براساس دیدگاه‌های محققانی همچون اسماعیل و چاندر (2005)؛ چو و همکاران (2010) و آلی و همکاران (2018) بیشتر در شرایطی حادث می‌شود که شرکت‌ها عملکردهای سودآوری مناسبی از خود در سطح بازار سرمایه به نمایش گذاشته باشند، باعث خواهد شد تا رویه‌های متناسب با شرایط و مقتضیات بازار سرمایه برای گزارشگری مالی ایجاد شود و سطح گزارشگری متهورانه که نوعی تحریف از واقعیت‌هاست، کاهش یابد. نتیجه این فرضیه با پژوهش پاتیل و پدرینی (2015) که نتیجه کسب شده را تأیید می‌کند، مطابقت دارد. همچنین براساس نتیجه فرضیه دوم پژوهش مشخص شد،‌ حفاظت از حقوق سهام‌داران تأثیر منفی لحن بدبینانه بر گزارشگری مالی متهورانه را تشدید می‌کند. براساس نتیجه کسب شده باید بیان نمود، وجود سازوکارهای نظارتی قوی، ترکیب هیئت‌مدیره منسجم و هم‌سو با انتظارات سهام‌داران باعث خواهد شد تا عملکردهای شرکت با هدف کاهش هزینه نمایندگی و حداکثرسازی ثروت سهام‌داران دنبال شود، در تحت این شرایط ریسک سرمایه‌گذاری در شرکت کمتر خواهد بود و این موضوع می‌تواند، انگیزه سطح سرمایه‌گذاری سهام‌دارن بالقوه را تحریک نماید. براساس نتیجه کسب شده حفاظت حقوق سهام‌داران باعث خواهد شد تا شرکت برحسب اعتماد به عملکردهای گزارشگری خود از لحن بدبینانه برای گزارش‌های خود استفاده کند واین موضوع باعث گردد تا سطح گزارشگری مالی متهورانه کاهش یابد. به‌عبارت دیگر وجود رویکردهای حفاظت از حقوق سهام‌دارن به‌دلیل انتشار اخبار واقعی شرکت حتی اخبار بد که مبتنی بر لحن بدبینانه می‌باشد، ضمن کاهش ریسک ارزش سهام شرکت، رویکردهای گزارشگری مالی را به سمت افشای واقع‌گرایانه هدایت می‌کند و مانع از انتشار صِرف اخبار خوب و مورد انتظار سهام‌دارن می‌شود. نتیجه این فرضیه با پژوهش پاتیل و پِدرینی (2013) و ریلِی و همکاران (2014) که نتیجه این فرضیه را تأیید می‌‌نماید، مطابقت دارد.

براساس نتیجه کسب شده پیشنهاد می‌شود، سازوکارهای نظارتی بر زبان نگارش گزارش‌های صورت‌های مالی به‌صورت کیفی چه به لحاظ محتوایی و چه به لحاظ دستور زبان و حقوقی صورت پذیرد تا چارچوب منسجم‌تری از قالب همگون افشا و گزارش‌های صورت‌های مالی برای سهام‌داران و سرمایه‌گذاران قابل فهم باشد و این موضوع باعث شود تا سطح رقابت به‌صورت اثربخش‌ترین و نه صرفاً براساس گزارش‌های گاهاً متهورانه‌ای که با هدف تحریک و ایجاد هیجان کاذب در بین سهام‌داران انتشار می‌یابد. همچنین پیشنهاد می‌شود، شرکت‌ها به منظور حفاظت از حقوق سهام‌داران تلاش نمایند با افزایش مکانیزم‌های نظارت اثربخش بر عملکردهای مدیران شرکت میزان اطمینان و اعتماد سهام‌دارن نسبت به تصمیم‌های مالی شرکت را افزایش دهند تا در تحت این شرایط شرکت با افشای به‌موقع اطلاعات مانع از انباشت اخبار بد و انفجار آن به‌‌عنوان توده از اخبار منتشر نشده در بین سهام‌داران در ‌آینده گردند.

 

[1]. میرزائی، سعیده، دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه ‌آزاد اسلامی، شاهرود، ایران؛ عبدلی، محمدرضا، دانشیار، گروه حسابداری، و احد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران؛ جهرمی، علیرضا کوشکی، گروه مدیریت، دانشگاه علامه طباطبایی.

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش