بررسی تأثیر خلاقیت بر توسعه اقتصادی در ایران

بررسی تأثیر خلاقیت بر توسعه اقتصادی در ایران[1]

توجه به توسعه اقتصادی همواره از دغدغه‌های اصلی حوزه علم و سیاست بوده و برای قرار گرفتن در مسیر صحیح توسعه اقتصادی، ریشه‌یابی مستمر آن الزامی است. یافته‌ها و تجربه اخیر کشورها حاکی از آن است که خلاقیت مهم‌ترین و بنیانی‌ترین عامل رشد و توسعه اقتصادی است. در این مطالعه سعی شده است به بررسی تأثیر شاخص‌های خلاقیت بر توسعه اقتصادی ایران در دوره 1990-2016 با استفاده از رهیافت GMM پرداخته شود. یافته‌های آزمون تأییدکننده این است که رشد و توسعه اقتصادی بیش از آن‌که با مؤلفه‌های تحصیلات و آموزش رسمی ارتباط داشته باشد، تحت‌تأثیر خلاقیت و نوآوری است. به بیان دیگر، آموزش و تحصیلات زمانی می‌تواند بر رشد وتوسعه اقتصادی تأثیرگذار باشد که به خلاقیت و نو‌آوری منجر شود.

همچنین نتایج ‌آزمون تأییدکننده این است که صادرات صنایع با فناوری بالا دارای بیشترین تأثیر و ثبت اختراع دارای تأثیر مثبت بر رشد اقتصادی بوده است. از این‌رو، پیشنهاد می‌شود، با ایجاد یک اکوسیستم نو‌آوری و حمایت و حفاظت از حقوق ثبت اختراع، نظام نو‌آوری و خلاقیت در جامعه نهادینه شود تا از طریق دستیابی به اقتصاد متنوع و متکمی بر منابع دانش و آگاهی، سرمایه انسانی بالا و فناوری نوین، رشد و توسعه پایدار تحقق یابد.

واژگان کلیدی: خلاقیت، توسعه اقتصادی، نوآوری، ثبت اختراع.

 

توسعه اقتصادی ازجمله مباحث اساسی و مهم‌ هر جامعه‌ای بوده و خلاقیت پایه و اساس آن در جوامع کنونی است. موضوع خلاقیت ازجمله مباحث مورد توجه اندیشمندان برجسته بوده است، در حالی که پژوهش‌های اندکی به بررسی تجربی ارتباط بین شاخص‌های خلاقیت و توسعه اقتصادی پراداخته‌اند. بي‌تردید اقتصاد‌، حاصل رفتارهای خلاق انسان‌هاست. افراد به‌طور دائمی در جریان طراحی، تأمین منابع، اجرا و ارزیابی طرح‌های مختلف مشارکت دارند و با رفتارها و تصمیم‌گیری‌های خود توسعه را می‌آفرینند. در حقیقت، جمعیت‌ها، سازمان‌ها و نهادهای مردمی، بازیگران اصلی در فرآیند توسعه هستند. بنابراین، اثری که یک پیشگام در حوزه صنعت یا خلق‌کننده ارزش در حوزه کسب و کار می‌گذارد، یک تأثیرگذاری عادی تلقی نمی‌شود و افراد زیادی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. به عبارت دیگر، در دوران کنونی، رشد و توسعه اقتصادی نه در داشتن منابع مالی فراوان یا منابع طبیعی خدادادی، بلکه در گروی داشتن انسان‌هایی با توانمندی‌ها و قابلیت‌های ذهنی فراوان است.

بنابراین، می‌توان گفت، خلاقیت بنیانی‌ترین عامل توسعه اقتصادی بوده و جنبه قابل تأملی از زندگی مدرن امروزی است و یک عامل پیش‌برنده مهم برای رشد و توسعه در جوامع بشری و طبیعت به‌شمار می‌آید. به عبارتی، انسان، قابلیت‌های ذهنی انسان، استعداد ذاتی انسان، حمایت‌های مالی و عاطفی‌، فرهنگ، کارآفرینی و… اجرای یک سیستم یکپارچه هستند که طی یک فر‌آیند، آن‌چه را در ذهن انسان‌ها می‌گذرد، به چیزهایی تبدیل می‌کنند که در نهایت‌، شکوفایی اقتصادی را رقم می‌زند. بنابراین، برای تحقق خلاقیت، لازم است بستر ذهنی و فکری مناسب برای انسان فراهم شود و ذهن انسان شرایط و توانمندی خلق ‌آن را داشته باشد.

از این‌رو، در این مطالعه با توجه به اهمیت خلاقیت در رشد و توسعه اقتصادی، به‌ بررسی مؤلفه‌های خلاقیت بر رشد و توسعه اقتصادی در ایران طی بازه زمانی 1990-2016 پرداختیم. برای این منظور از رهیافت گشتاور تعمیم‌یافته سری زمانی استفاده شد.

نتایج به‌دست آمده از مدل حاکی از ‌آن است که متغیرهای ثبت اختراع، صادرات صنایع با تکنولوژی بالا، صادرات خلاق و تحقیق و توسعه دارای تأثیر مثبت بر رشد اقتصادی هستند. افزایش هریک از این شاخص‌ها به توسعه اقتصادهای خلاقانه افراد منجر و باعث پیشرفت‌های تکنولوژیکی بسیار زیادی می‌شود و در نتیجه‌، رشد و توسعه اقتصادی کشور را به همراه خواهد داشت. بنابراین، جذب، حفظ و توسعه سرمایه انسانی خلاق و بهره‌برداری از توانایی‌های آن می‌تواند راهبردی برای تحقق اهداف توسعه و خلق مزیت رقابتی در عرصه بین‌المللی باشد. نتایج به‌‌دست آمده در این مطالعه تأییدی بر این است که استعدادها و خلاقیت در مقیاسی وسیع‌تر از نهاده‌های سنتی مانند کار یا سرمایه، ظرفیت ارائه رشد اقتصادی پایدار و توسعه را دارند، یعنی برای داشتن رشد اقتصادی مداوم و توسعه باید بر استعدادها وتوانایی‌های ذهنی انسان‌ها تأکید و زمینه لازم را برای تقویت خلاقیت انسان‌ها فراهم کرد.

 

[1]. محمدزاده، پرویز، دانشیار‌، گروه اقتصاد، دانشگاه تبریز؛ متوسلی، محمود،‌ استاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران؛ بهشتی، محمدباقر، استاد‌، گروه اقتصاد، دانشگاه تبریز؛ اکبری، اکرم، دانشجوی دکترای اقتصاد‌، دانشگاه تبریز (نویسنده مسئول)؛ فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران.

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش