اثر توسعه بازارهای مالی بر ریسک صنعت بانکداری در ایران

اثر توسعه بازارهای مالی بر ریسک صنعت بانکداری در ایران[1]

در این مطالعه به بررسی اثر توسعه بازارهای مالی بر ریسک صنعت بانکی با سه معیار (نسبت سرمایه، تنوع در‌آمدی و ضریب بتا) پرداخته شده است. به‌دلیل محدودیت ‌آماری مجموعه‌ای از 8 بانک فعال در بورس تهران در بازه زمانی 1384-1394 مورد بررسی قرار گرفته است. برای اهداف برآوردی از روش پانل حداقل مربعات تعمیم‌یافته (GLS)، استفاده شده است. نتایج مطالعه حاکی از آن است که توسعه بازارهای مالی در دو بخش سهام و بانک باعث افزایش ریسک سیستماتیک بانک‌ها می‌شود. همچنین توسعه شاخص سهام بر نسبت سرمایه اثر مثبت دارد و کیفیت درآمد بانک‌ها را افزایش می‌دهد. سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی موجب افزایش نسبت سرمایه بانک‌های مورد مطالعه شده است و درجه باز تجاری در بازه زمانی مورد مطالعه موجب کاهش ریسک سیستماتیک صنعت بانکی شده است. در بین سه معیار نشان‌دهندة عملکرد بانک‌ها شامل بازده دارایی، بازده حقوق صاحبان سهام و نسبت هزینه به در‌آمد، تنها بازده حقوق صاحبان سهام موجب افزایش کیفیت و تنوع درآمدی بانک‌ها گردیده است.

واژه‌های کلیدی: ریسک بانکی، بازارهای مالی، ضریب بتا، سرمایه بانک، تنوع درآمد.

کارآیی و عملکرد مثبت بازارها و واسطه‌های مالی با تأثیرگذاری بر میزان و کیفیت سرمایه‌گذاری به‌عنوان یکی از ارکان اصلی رشد و توسعه اقتصادی از اهمیت بالایی در اقتصاد برخور دار است. لذا در این مطالعه به دلیل اهمیت توسعه صنعت بانکداری و ارتباط مستقیم این صنعت با بازارهای مالی، به بررسی اثر توسعه بازارهای مالی بر ریسک بانکی در بازه زمانی 1384-1394 در مجموعه‌ای از بانک‌های فعال در بورس تهران پرداخته شده است. در ابتدا سه سؤال اساسی مطرح شد و هدف از برآوردها پاسخ‌گویی به سؤالات مطرح شده است. برای این منظور متغیرها در دو سطح بانکی و کلان وارد مدل‌ها گردید. با توجه به گزارش‌های ارائه‌شده در جداول و بیان تحلیل‌های مربوط به آن‌ها می‌توان به سؤالات مطرح‌شده دراین مطالعه پاسخ داد.

اولین سؤال عبارت است از این‌که آیا توسعه مالی بر نسبت سرمایه اثرگذار است که نتایج بیانگر اثر مثبت شاخص بخش سهام بر نسبت سرمایه و اثر مثبت شاخص بخش بانکی در تعدادی از مدل‌ها است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که توسعه مالی در بخش سهام موجب افزایش تنوع در‌آمدی و کیفیت در‌آمد بانک‌ها می‌گردد و در بخش بانکی این اثر معکوس است. همچنین در پاسخ‌گویی به سؤال سوم مطرح‌شده نتایج بیانگر افزایش ریسک سیستماتیک بانک‌ها براثر توسعه بازارهای مالی است.

در این مطالعه برای ارزیابی عملکرد بانک‌ها از سه معیار FOE ,ROA و CIR استفاده شده است و اثر آن بر ریسک بانکی با سه معیار متفاوت سنجیده شده است. نتایج حاکی از معنادار بودن اثر این سه معیار بر نسبت سرمایه و تنوع درآمدی است؛ اما وقتی بتا به‌عنوان معیار اندازه‌گیری ریسک انتخاب شده است تنها نسبت هزینه دارای اثر معنادار و مثبت بر ‌آن است. در ادامه باید اضافه کرد که دراین مطالعه علاوه بر متغیرهای بانکی، متغیرهای سطح کلان شامل درجه باز بودن تجاری و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی نیز وارد مدل‌ها شده‌اند که نتایج حاکی از معنادار بودن اثر این دو متغیر در بعضی از مدل‌ها است که بیانگر این ارتباط تنگاتنگ بخش حقیقی اقتصاد و صنعت بانکداری کشور است.

باتوجه به نتایج ارائه‌شده در جداول و مشخص شدن پاسخ سؤالات مطرح‌شده پیشنهادهای سیاسی زیر جهت بهبود وضعیت سیستم بانکی کشور ارائه می‌گردد:

1- سیاست‌های حمایتی دولت از بازار سرمایه کشور از قبیل اعطای معافیت‌های مالیاتی و تشویق بنگاه‌های اقتصادی جهت ورود به بازار سرمایه و افزایش عمق بازار سرمایه از طریق واگذاری شرکت‌های دولتی از طریق بازار سرمایه که این موضوع می‌تواند اثر مثبت بر ریسک و سودآوری صنعت بانکی کشور داشته باشد. 2- گسترش انواع بانک‌های سرمایه‌گذاری با هدف تغییر ساختار درآمدی صنعت بانکی در کشور 3- گسترش فرهنگ و دانش سرمایه‌گذاری در بخش‌های مالی برای خانوارها و بنگاه‌ها در جهت توسعه هرچه بیشتر بازارهای مالی در کشور 4- سرمایه‌گذاری و هدف‌گذاری سازمان بورس اوراق بهادار تهران در بخش سرمایه انسانی، دانش مالی و ایجاد پایگاه اطلاعات مالی موردنیاز سرمایه‌گذاران در جهت توسعه بازارهای مالی و ارتقای شفافیت 5- گسترش انواع ابزارهای مالی از قبیل قراردادهای ‌آپشن و ‌آتی جهت توسعه هرچه بیشتر بازار سرمایه در کشور 6- تلاش در جهت حفظ درجه باز بودن تجاری از طریق تغییر ترکیب شرکای تجاری جهت کاهش ریسک سیستماتیک اقتصادی کشور. 7- توجه سیستم بانکی کشور به سیاست‌های کاهش هزینه و توجه بانک مرکزی به ادغام بانک‌ها با هدف کاهش هزینه‌ها می‌تواند در کاهش ریسک سیستم بانکی در کشور مؤثر واقع گردد. 8- پیگیری سیاست‌های تشویقی جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی با اولویت‌ کشورهای آسیایی در شرایط تحریم می‌تواند در کاهش ریسک سیستم با نکی مؤثر باشد. 9- سیاست‌گذاری سیستم بانکی در جهت استفاده از دارایی‌های بانک‌ها برای ایجاد تنوع درآمدی در سیستم بانکی کشور. 10- عدم مداخله دولت در اقتصادی و عدم سرکوب قیمتی محصولات تولیدی شرکت‌های موجود در بازار سرمایه جهت رشد بازار سر مایه و تولید در اقتصاد در بلندمدت.

 

 

[1]. پورشهابی، فرشید، استادیار گروه اقتصاد‌، دانشگاه بجنورد، ایران. (نویسنده مسئول)؛ کرامتی زاده، نسیبه، کارشناس ارشد علوم اقتصادی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش