مکانیزم رد اولیه دعوا در داوری سرمایه‌گذاری

مکانیزم رد اولیه دعوا در داوری سرمایه‌گذاری[1]

یکی از چالش‌هایی که دیوان‌های داوری همواره با آن مواجه بوده‌اند طرح دعاوی واهی و بی‌اساسی است که علاوه بر تضییع زمان و هزینه، سبب تأثیر در جبران خسارت می‌شود. با اضافه شدن بند 5 به ماده 41 قواعد داوری ایکسید در سال 2006 میلادی برای نخستین بار این امکان فراهم شد تا متعاقب درخواست هریک از طرف‌های اختلاف، دیوان داوری بتواند دعاوی را که ‌آشکارا فاقد بنای حقوقی هستند قبل از شروع روند رسیدگی رد کند. این مکانیزم که از آن زمان به بعد در برخی قواعد داوری و برخی آراء داوری سرمایه‌گذار مورد پذیرش قرار گرفت، شروط، ویژگی‌‌ها و پیامدهای حقوقی مشخصی دارد. بدین‌ترتیب درخواست رد اولیه دعوا که می‌تواند نسبت به موضوعات صلاحیتی یا ماهیتی باشد، باید در مهلت زمانی کوتاه پس از ثبت دادخواست مطرح و درخواست‌کننده باید دلایل خود را ارائه کند. همچنین رسیدگی به این درخواست، فوری است و دیوان داوری باید پس از استماع ادله و دفاعیات طرف‌های اختلاف در این خصوص تصمیم‌گیری کند. این مکانیزم از اهمیت بالایی برخوردار است، چراکه تصمیم دیوان مبنی بر پذیرش رد اولیه دعوا، اعتبار امر مختومه دارد.

 

واژگان کلیدی: رد اولیه دعوا، داوری سرمایه‌گذاری، دعاوی واهی، قواعد داوری، ایکسید.

 

سرانجام در سال 2006 میلادی، مکانیزمی برای مقابله با دعاوی که آشکارا فاقد مبانی حقوقی هستند به‌طور رسمی در داوری بین‌المللی ایجاد شد و قوا عد داوری ایکسید با افزودن بند 5 به ما ده 41 این امکان را پیش‌بینی کرد. پس از آن، دیوان داوری ایکسید دعاوی و بی‌اساس متعددی را پیش از ورود به مرحله رسیدگی رد کرد. برخی دیوان‌های داوری که این خلأ را در قواعد و رویه خود احساس می‌کردند نیز به‌تدریج آن را مورد پذیرش قرار دادند. ایجاد این رویه سبب شد تا طرح دعاوی واهی که علاوه بر تضییع زمان و هزینه طرف‌های اختلاف و نقض اصولی همچون حسن‌نیت و منع سوءاستفاده از دادرسی، ثبات و تمامیت داوری بین‌المللی را نشانه رفته بود‌، با یک مانع حقوقی محکم مواجه شود. مکانیزم «رد اولیه» دعوا که امکان دارد سبب رد ادعاها و خواسته‌های خواهان شود، دارای اهمیت بالایی است؛‌ بنابراین، ضرورت دارد تا شروط توسل به این مکانیزم و ویژگی‌های آن به‌طور دقیق تبیین شود. درواقع، باید توازنی میان حق طرف درخواست‌کننده نسبت به عدم درگیر شدن غیرضروری در یک رسیدگی زمان‌بر و پرهزینه‌ و تعهد دیوان داوری به انجام یک رسیدگی مناسب و مقتضی برقرار شود. این شروط بدین قرار است که درخواست رد اولیه دعوا صرفاً از سوی یکی از طرف‌های اختلاف و در یک چارچوب زمانی مشخص و تنها نسبت به ادعاهایی که ‌آشکارا فاقد مبانی حقوقی هستند‌، ارائه می‌شود. طبیعتاً وظیفه ارائه دلایل که می‌تواند موضوعات مربوط به صلاحیت و ماهیت را شامل شود، با شخصی که ادعا می‌کند دیوان باید دعوای مطروح را قبل از ورود به مرحله رسیدگی رد کند خواهد بود و این دلایل ضمن درخواست رد اولیه دعوا باید ارائه شود. درخواست‌کننده می‌تواند نسبت به یک یا چند ادعا، این درخواست را مطرح کرد ودرصورت رد آن ادعاها از سوی دیوان داوری، رسیدگی نسبت به سایر ادعاها ادامه می‌یابد، چراکه ممکن است یک دلیل یا ادعا سبب رد دعوا نشود، اما پیامدهای مشخص خود را در مرحله رسیدگی صلاحیتی یا ماهوی بر جای گذارد و یا به لحاظ ویژگی ادله ارائه‌شده، امکان بررسی آن در مکانیزم «رد اولیه» دعوا که ماهیتاً یک رسیدگی اختصاری است، وجود نداشته باشد. همچنین، عدم پذیرش دلایل ارائه‌شده در خصوص رد ا ولیه دعوا، مانعی برای طرح ‌آن دلایل در سایر مراحل رسیدگی نخواهد بود. این مکانیزم در عمل بدین صورت اجرا می‌شود که دیوان داوری متعاقب نظرخواهی از طرف‌های اختلاف، جلساتی برای استماع ادله و دفاعیات ‌آن‌ها ترتیب می‌دهد. به‌هرحال، درخواست‌کننده رد اولیه دعوان می‌تواند چیزی بیش از رد دعوا حاصل کند.

فارغ از این‌که عدم پذیرش درخواست رد اولیه دعوا سبب می‌شود تا رسیدگی داوری روال عادی خود را دنبال کند، هنگامی که دیوان تصمیم به رد اولیه دعوا می‌گیرد، حکمی در این خصوص صادر می‌کند که اعتبار امر مختومه دارد و در صورت مطالبه بعدی خواهان، دعوای او مسموع نخواهد بود؛ بنابراین، این حکم تنها می‌تواند با درخواست محکوم‌علیه در رسیدگی مربوط به ابطال رأی داوری مطرح شود. ازاین‌رو، اگر شیوه بررسی دقیقی در این مکانیزم دنبال نشود، این مکانیزم بسیار قابل انتقاد به‌نظر می‌رسد. در مواردی که ایرادهای مطرح‌شده در راستای رد اولیه نیاز به بررسی مفصل دارد پیشنهاد می‌شود دیوان‌های داوری با رد درخواست رد اولیه د عوا، رسیدگی به ایرادها را به مراحل بعدی رسیدگی منتقل کنند. انتقاد دیگری که نسبت به مکانیزم «رد اولیه» دعوا مطرح می‌شود این است که این مکانیزم- به‌خصوص هنگامی که رد اولیه مورد پذیرش قرار نمی‌‌گیرد- می‌تواند سبب طولانی‌تر شدن رسیدگی داوری شود و طرف داوری سوءنیت می‌تواند با طرح بی‌مورد آن سبب اطاله داوری شود. پیشنهاد قابل‌توجه درخصوص کمرنگ شدن این انتقاد این است که به‌مانند تعیین مهلت برای ارائه درخواست رد اولیه دعوا، برای دیوان داوری درخصوص تصمیم‌گیری نسبت به این درخواست نیز مهلت کوتاهی تعیین شود و نسبت به تمامی ایرادهایی که بررسی آن‌ها مستلزم زمان بیشتری است، دیوان درخواست رد اولیه دعوا را نپذیرد و بررسی آن را به مراحل بعدی رسیدگی منتقل نماید. درواقع، اگر رد اولیه دعوا صرفاً به‌واسطه ایرادهایی که دعوا را ‌آشکارا فاقد مبانی حقوقی می‌کند، قابل‌پذیرش است، تأیید این وضوح و آشکاری نباید نیاز به مدت‌زمان طولانی داشته باشد.

 

[1]. بذار، وحید، دانش‌آموخته دکتری حقوق بین‌المللی، دانشگاه علامه طباطبایی.

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش