معاهدات دوجانبه سرمایه‌گذاری در فراز و نشیب انعقاد و اعتبار در اتحادیه اروپا

معاهدات دوجانبه سرمایه‌گذاری در فراز و نشیب انعقاد و اعتبار در اتحادیه اروپا[1]

ویژگی خاص قواعد حاکم بر اتحادیة اروپا و صلاحیت خارجی اتحادیه در انعقاد معاهدات بین‌المللی، به حاکمیت دو نظام حقوقی مستقل درخصوص معاهدات دوجانبة سرمایه‌گذاری میان دول عضو اتحادیه و دولت‌های ثالث منجر شده است؛ رژیم مبتنی بر حقوق داخلی دول عضو در چارچوب حقوق بین‌الملل و رژیم مبتنی بر حقوق اتحادیة اروپا. از این منظر تداخل صلاحیت اتحادیه و دول عضو در انعقاد معاهدات دوجانبة سرمایه‌گذاری موجد ابهاماتی است که در اعتبار این معاهدات تأثیرگذار است. همچنین استناد به فرض برتری قواعد حاکم بر اتحادیه، با تأثیر بر اعتبار معاهدات دوجانبة دولت‌های عضو و دول ثالث، فرض نقض حقوق بین‌الملل و مسئولیت بین‌المللی اتحادیه و دول عضو را مطرح می‌کند. هرچند برخی از قواعد حاکم بر اتحادیه حاوی راهکارهایی در این خصوص است، هنوز چالش‌هایی در بحث انعقاد و اعتبار این معاهدات در سطح اتحادیه وجود دارد که مؤید فقدان ثبات و امنیت‌، به‌‌عنوان مؤلفه‌های اصلی جذب سرمایه‌گذاری خارجی، نسبت به سرمایه‌گذاری در داخل اتحادیه است.

 

کلیدواژگان: اتحادیة اروپا، دیوان دادگستری اروپا، سرمایه‌گذاری خارجی، کمیسیون اروپا، معاهدات دوجانبة سرمایه‌گذاری.

 

در خلال رویه و هنجارهای حقوقی حاکم بر سرمایه‌گذاری خارجی در اتحادیة اروپا، مسئلة انعقاد و اعتبار معاهدات دوجانبة سرمایه‌گذاری به‌عنوان مهم‌ترین منبع قابل استناد در این حوزه‌، چالش‌هایی را به همراه دارد. هرچند تلاش برای تقویت جایگاه اتحادیة اروپا در انجام مذاکرات وانعقاد معاهدات دوجانبة حمایت از سرمایه‌گذاری به تأیید صلاحیت انحصاری اتحادیة اروپا در حوزة سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر مبنای معاهدة لیسبون منجر گردیده است، لیکن در سایر موارد صلاحیت مشترک اتحادیه و دول عضو اعمال می‌شود. بدیهی است این صلاحیت مشترک و رقابت بر سر این موضوع، همکاری در سازمانی را که لازمة آن هماهنگی و یکپارچگی است، با چالش مواجه می‌کند و وضعیت معاهدات پیشین دول عضو با دولت‌های ثالث بر این چالش می‌افزاید. بر این اساس در انعقاد معاهدات دوجانبة سرمایه‌گذاری، علاوه بر التزام اتحادیه و دول عضو به اصول کلی حقوقی، قوانین داخلی و قواعد اتحادیه، تعهد به استانداردهای بین‌المللی ضروری است. این تعهد باید در اجرا و تفسیر معاهدات دوجانبه بر مبنای حقوق بین‌الملل و قواعد اتحادیه با جدیت بیشتری اعمال شود تا موجود اطمینان حقوقی برای سرمایه‌گذاران خارجی در داخل اتحادیه و برای سرمایه‌گذاری در خارج از اتحادیه باشد. درواقع حصول چنین اطمینانی مبتنی‌بر مؤلفه‌های شفاف‌سازی و فراگیری است که تکثر هنجاری موجود و رویه‌های مبهم مبتنی بر ‌آن تاکنون مانع از دستیابی به رژیمی جامع و کامل د راین حوزه در سطح اتحادیة اروپا شده است. رویه‌های متناقض با حقوق بین‌الملل نیز نافی چنین اطمینانی است. د ار این زمینه این رویه شایان توجه و تأمل است که در صورت مغایرت معاهدات دوجانبة سرمایه‌گذاری با قوانین اتحادیة اروپا، این معاهدات هستند که باید با قوانین اتحادیه تطبیق داده شوند. از این منظر قوانین اتحادیه می‌توانند در برخی موارد جایگزین تعهدات بین‌المللی پیشین دولت‌های عضو اتحادیه شده  و زمینه‌ساز خاتمة یک‌جانبة معاهدات یا لغو تعهدات ناشی از آن شوند. جالب این‌جاست که در این‌گونه موارد، صلاحیت مکانیسم‌های حل‌وفصل اختلاف پیش‌بینی شده در این معاهدات که از خصایص برجسته و در زمر‌ة مهم‌ترین قواعد حمایتی این معاهدات است، به استناد صلاحیت انحصاری دیوان دادگستری اروپا تأیید نمی‌شود. آن‌چه مسلم است نفی اعتبار معاهدات دوجانبة سرمایه‌گذاری میان دول عضو اتحادیة اروپا و دولت‌های ثالث بدین‌طریق، ضمن القای تزلزل و عدم ثبات نسبت به سرمایه‌گذاری در داخل اتحادیه، منافع اتباع دول عضو اتحادیه را که اقدام به سرمایه‌گذاری در خارج از اتحادیه می‌کنند نیز تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. به این‌ترتیب، هرچند تنوع و توسعة قواعد حاکم بر سرمایه‌گذاری خارجی در اتحادیة اروپا می‌تواند ایفاگر نقش مهمی در توسعة حقوق بین‌المللی حاکم بر سرمایه‌گذاری خارجی باشد، لیکن چالش‌های ناشی از انعقاد معاهدات دوجانبة سرمایه‌گذاری در اتحادیة اروپا که بخش مهمی از قاعده‌سازی در این حوزه را برعهده دارد، آثار مخرب و بازدارنده‌ای بر تجلی چنین جایگاهی خواهد داشت.

 

[1]. سیدمرتضی حسینی، راحله، استادیار‌، گروه حقوق بین‌المللی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران.

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش