تحلیل حقوقی قراردادهای خدمات انرژی در چارچوب سرمایه‌گذاری

تحلیل حقوقی قراردادهای خدمات انرژی در چارچوب سرمایه‌گذاری[1]

 

امروزه از میان روش‌های نوین تأمین مالی پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی، تأمین مالی از طریق سازوکار شرکت‌های خدمات انرژی، در جهان در حال گسترش است. شرکت خدمات انرژی شرکتی است که پروژه‌های مرتبط با بهبود کارایی انرژی را طراحی، اجرا و تأمین مالی می‌کند. برخی از خدماتی که این شرکت‌ها را ارائه می‌دهند شامل توسعه، طراحی و تأمین مالی پروژه‌های کارایی انرژی، نصب و نگهداری تجهیزات پروژه‌های کارایی انرژی، اندازه‌گیری و تأیید صرفه‌جویی حاصل از انجام پروژه‌های کارایی انرژی است. ویژگی اصلی شرکت خدمات انرژی در مقایسه با شرکت مشاوره‌ای و پیمان‌کاران تجهیزات، در عقد ‌(قراردادهای عملکردی) می‌باشد که در ‌آن مجری پروژه، هزینه‌های اجرای پروژه را از محل منافع حاصل از اجرای پروژه دریافت می‌کند. بر این اساس و با عنایت به شرایط کنونی کشور و در راستای حصول پتانسیل‌های صرفه‌جویی در مصرف انرژی، نیاز مبرم به اجرای طرح‌های مربوطه جهت کاهش شدت انرژی بوده و قراردادهای خدمات انرژی مبتنی بر جذب سرمایه‌گذاری خارجی می‌تواند کمک شایانی به کشور نماید. از این‌رو در مقاله حاضر بررسی انواع قراردادهای رایج با امکان جذب سرمایه‌گذاری خارجی در مقایسه با نوع خدمات انرژی بررسی شده است. نتایج تحقیق و مقایسه انواع قراردادهای مرتبط با توسعه بخش انرژی نشان می‌‌دهد که شرکت خدمات انرژی می‌تواند در قالب یک قرارداد عملکردی‌، علاوه بر نصب تجهیزات، نگهداری از تمام یا بخشی از تجهیزات جدید در طول عمر پروژه و حتی 7 تا 10 سال پس از اتمام پروژه را نیز عهده‌دار شود. این نوع قرارداد برای شرکت‌هایی که با محدودیت منابع مالی مواجه هستند و یا به دلایلی به‌شمار می‌آید و جهت حل مشکلات تأمین مالی پروژه‌های بهینه‌سازی انرژی در کشور راهگشا خواهد بود.

 

کلیدواژه‌ها: شرکت خدمات انرژی‌، کارایی انرژی، تأمین مالی.

 

همان‌گونه که مورد بحث قرار گرفت، شرکت خدمات انرژی شرکتی است، از نوع خدمات مهندسی که در کلیه بخش‌های مصرف‌کننده انرژی، طرح‌های مرتبط با بهبود کارآیی انرژی را طراحی، اجرا و تأمین مالی می‌کند و با تضمین حصول سطح مشخصی از کارآیی انرژی و برعهده گرفتن مخاطرات پروژه، سهم خود را از محل صرفه‌جویی انرژی تأمین می‌کند. شرکت خدمات انرژی در شکل جامع و کامل خود شرکتی است که با هدف صرفه‌جویی با بهینه‌سازی مصرف حامل‌های انرژی به‌تنهایی یا با همکاری یک مؤسسه مالی یا سایر نهادهای سرمایه‌گذار در قالب قراردادهای مبتنی بر کارایی اقدام به سرمایه‌گذاری در یک یا چند مجموعه صنعتی یا ساختمانی می‌کند. این شرکت به طرف قرارداد تعهد می‌دهد پس از مراحل ممیزی انرژی، میزان مشخصی از کاهش هدر رفت و بهبود مصرف انرژی را بدون هرگونه خلل به روند تولید محصول یا سطح آسایش و رفاه در کارخانجات یا واحدهای ساختمانی براساس یک طرح مدون و در یک دوره توافق به مرحله اجرا گذارد. در قراردادهای مبتنی بر کارایی، جبران هزینه‌های سرمایه‌گذاری با احتساب سود منطقی کار‌، از ناحیه هزینه‌های صرفه‌جویی شده در مصرف حامل‌های انرژی در آن مجموعه صنعتی یا ساختمانی همچنین سایر صرفه‌جویی‌ها در هزینه‌های مرتبط با اجرای طرح از جمله مالیات‌های زیست‌محیطی و مصرف‌ ‌آب در یک دوره زمانی تأمین و پرداخت می‌شود. پس از پایان قرارداد، تجهیزات نصب شد از سوی شرکت، متعلق به صاحب کارخانه یا واحد ساختمانی خواهد بود؛ بنابراین شرکت خدمات انرژی شرکتی است که فعالیت‌های مربوط به بهینه‌سازی مصرف انرژی را به‌صورت یک‌جا انجام می‌دهد. معمولاً به‌منظور کاهش هزینه‌های اجرا و اقتصادی شدن اقدامات، بهینه‌سازی تمام حامل‌های انرژی همراه با هم و طی یک قرارداد انجام می‌شود، مگر در صنایع و ساختمان‌های بزرگ که بهینه‌سازی، شامل آب و گاهی آلودگی محیط زیست نیز می‌شود زیرا:

· در بسیاری از موارد، کاهش مصرف آب باعث کاهش مصرف انرژی نیز می‌شود.

· با کاهش مصرف انرژی‌، آلاینده‌های کمتری وارد محیط زیست می‌شوند. در کشورهایی که بر آلاینده‌های محیط زیست مالیات وضع شده است، کاهش ‌آلاینده‌ها صرفه‌جویی زیادی در هزینه‌ها دارد.

براساس نتایج حاصل از مطالعه حاضر مهم‌ترین ویژگی‌های قراردادهای خدمات انرژی جهت استفاده در طرح‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی عبارتند از:

1) مشخص نبودن مبلغ قرارداد

برخلاف قراردادهای دیگر، قراردادهای شرکت‌های خدمات انرژی، مبلغ ثابت و مشخصی ندارند بلکه میزان پرداخت به شرکت به میزان صرفه‌جویی حاصل شده بستگی دارد. به‌منظور تعیین سهم شرکت، میزان مصرف انرژی با روش‌های مناسب و دستگاه‌های اندازه‌گیری مشخص می‌شود. این نوع قراردادها، "قراردادهای مبتنی بر کارایی" نامیده می‌شوند.

2) تحمیل نشدن هزینه‌ها به مشتری

اقدامات بهینه‌سازی عموماً بسیار پرهزینه هستند، به‌طوری که مشتری با دید غیر فنی به سختی زیر بار قبول ریسک آن خواهد رفت. در قراردادی که شرکت انرژی اقدام به سرمایه‌‌گذاری می‌کند، مشتری صرفاً در طول قرارداد بخشی از صرفه‌جویی حاصل در هزینه‌های انرژی را به شرکت پرداخت می‌کند و پس از پایان قرارداد، مالکیت تجهیزات نصب شده را به‌دست مي‌آورد. در سایر قراردادهای خدمات انرژی، مشتری هیچ‌گاه مبلغی بیش از صرفه‌جویی حاصله به شرکت پرداخت نمی‌کند.

3) کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری

در اغلب قراردادهای مبتنی بر کارایی که توسط شرکت‌های خدمات انرژی منعقد می‌شود، هزینه‌های تعمیر و نگهداری تمام یا قسمتی از دستگاه‌های جدید نصب شده نیز می‌تواند در طول قرارداد به عهده شرکت خدمات‌دهنده باشد که این باعث کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری می‌شود. علاوه بر این، شرکت خدمات انرژی متعهد می‌شود در طول قرارداد، آموزش‌های لازم را به تیم تعمیر و نگهداری بدهد تا پس از اتمام قرارداد بتوانند نگهداری کل تجهیزات را در دست گیرند.

شرکت‌ خدمات انرژی می‌تواند در قالب این قراردادها، علاوه بر نصب تجهیزات، نگهداری از تمام یا بخشی از تجهیزات جدید در طول عمر پروژه و حتی 7 تا 10 سال پس از اتمام پروژه را نیز عهده‌دار شوند . این نوع قرارداد برای شرکت‌هایی که با محدودیت منابع مالی مواجهه هستند و یا به دلایلی قصد افزایش تعهدات مالی خود را ندارند، جذاب‌ترین شیوه اجرای پروژه‌های کارایی انرژی به‌شمار می‌رود. به‌ویژه در شرایطی که تأمین مالی قرارداد به‌صورت خارجی صورت پذیرد.

 


[1]. حوری جعفری‌، حامد، عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی؛ قائم‌مقام فراهانی‌، کتایون.

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش