تأثیر تابعیت مضاعف افراد و تابعیت ایرانی شرکت‌های ایرانی دارای وصف «سرمایه‌گذاری» بر تحقق صلاحدید ایکسید

تأثیر تابعیت مضاعف افراد و تابعیت ایرانی  شرکت‌های ایرانی دارای وصف «سرمایه‌گذاری» بر تحقق صلاحدید ایکسید[1]

اصطلاح «سرمایه‌گذاری خارجی » در قانون تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی ایران عام بوده و شامل اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی و خارجی از جمله شرکت‌های ایرانی تحت کنترل سهام‌داران خارجی است. از سوی دیگر، امکان طرح دعوا از سوی «سرمایه‌گذار خارجی» علیه ایران در مراجع بین‌المللی از جمله ایکسید، درصورت پیوستن ایران به کنوانسیون واشنگتن، پیش‌بینی شده است. با این وصف‌، این پرسش مطرح می‌شود که در صورت پیوستن ایران به ایکیسید تابعیت مضاعف ایرانی- خارجی افراد و کنترل سهام‌داران خارجی بر شرکت‌های ایرانی چه  تأثیری بر فرآیند احراز صلاحیت ایکسید، در فرض اقامة دعوا، خواهد داشت. در این مقاله بر آنیم تا با اتکا به روش توصیفی-تحلیلی به‌طور خاص در قالب تحلیل آرای اصدره از ایکسید پاسخی برای این مسئله پیدا کنیم. نظر به آرای صادره از ایکسید، صرف استناد به تابعیت مضاعف از سوی خوانده یا کنترل خارجی از سوی خواهان موجب تحقق صلاحیت نشده است، بلکه فرآ‌یند احراز صلاحیت در این موارد با ظرافت خاص حقوقی و دقت در ابعاد مختلفی همراه بوده است.

کلیدواژگان: ایران، ایکیسید، تابعیت مضاعف، سرمایه‌گذاری خارجی، کنترل خارجی.

پرسش اساسی ما این بود که تابعیت سرمایه‌گذاران خارجی به‌ویژه در فرض تابعیت مضاعف ایرانی – خارجیِ افراد و تابعیت ایرانیِ شرکت‌های ایرانی دارای وصف «سرمایه‌گذار خارجی» که مالکیت بیشتر سهام آن با سهام‌داران خارجی است یا عمدة سرمایة آن متعلق به اتباع بیگانه است، چه تأثیری بر احراز صلاحیت ایکسید، خواهد داشت؟ برای پاسخ به این پرسش و با توجه به رویة ایکسید دو فرض مهم قابل طرح است که در هر مورد پاسخی درخور را می‌طلبد، از این‌رو با طرح هر فرض و با مطالعة رویة مرکز داوری ایکسید و تحلیل رویة این مرکز می‌توان چند نتیجة مشخص را در پاسخ به پرسش اصلی بیان کرد.

نخست این‌که‌، در مورد اشخاص حقیقی سرمایه‌گذار خارجی دارای تابعیت مضاعف، شعب رسیدگی‌کننده، اصولاً دعوای افراد با تابعیت مضاعف را مسموع نمی‌دانند، ولی در مواردی که یکی از تابعیت‌های دوگانة خواهان تابعیتی به غیر از تابعیت کشور طرف دعوا باشد، اعمال صلاحیت و رسیدگی شده است. درمواردی نیز مخدوش بودن تابعیت کشور طرف دعوا از اسبابی قلمداد شده که راه را برای اعمال صلاحیت شعب هموار کرده است.

بنابراین، در فرض پیوستن ایران به کنوانسیون واشنگتن واقامة دعوا علیه ایران از سوی فردی که هم‌زمان دارای تابعیت یکی از کشورهای طرف موافقت‌نامه با ایران و کشور ثالثی باشد و ثابت شود که فرد مز بور تابعیت مؤثر کشور طرف معاهده را دارد، نمی‌توان با استناد به تابعیت مضاعف وی ایرادی به صلاحدید ایکسید وارد کرد و در صورت ایراد به صلاحیت، این ایراد وارد نخواهد بود. مضاف بر این، حتی در صورت استناد دولت خوانده به تابعیت مضاعف خواهان امکان دارد تابعیت مورد استناد خوانده اصلا در عمل از بین رفته باشد و بنابراین ایکسید صالح به رسیدگی باشد. بنابراین، به‌ویژه در مواقعی که گمان می‌رود یک فرد ایرانی تابعیت خارجی هم دارد، به هنگام صدور مجوز سرمایه‌گذاری باید به این مسئله توجه داشت و به این امید نبود که تابعیت ایرانی فرد مانع از تحقق صلاحیت برای ایکسید خواهد بود . البته در صورتی صلاحیت اعمال خواهد شد که مشخص شود این فرد به‌صورتی قانونی قبلاً تابعیت خود را ترک کرده است.

دوم، در مورد شرکت‌های ایرانی تحت کنترل سهام‌داران خارجی در صورت ارجاع اختلاف از سوی این شرکت‌ها به ایکسید اگر شک معقولی باشد که کنترل آن‌ها در تحلیل نهایی برعهدة اتباع ایرانی است، می‌توان با اقدام به‌موقع و استناد به هدف کنوانسیون واشنگتن در صلاحیت مرکز داوری ایکسید تردید ایجاد کرد و موضوع را به صلاحیت محاکم داخلی ایران احاله کرد.

بدیهی است پرداختن به موضوع اعمال صلاحیت درخصوص دعاوی مطروحه از جانب شرکت‌های سهامی عام که در ظاهر تحت کنترل اشخاص و شرکت‌های با تابعیت خارجی است‌، نیازمند بررسی جداگانه است که در فرصتی دیگر به این موضوع پرداخته خواهد شد.


[1]. روزگاری آقبلاغ، خلیل، دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل عمومی،‌ دانشکدة حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران؛ نیاورانی، صابر‌، استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکدة حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، د انشگاه ‌آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)؛ محبی، محسن‌، استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکدة حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه ‌آزاد اسلامی‌، تهران، ایران.

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش